Nadpotliwość
- leczenie

Pocenie to prawidłowy proces organizmu. Na ciele ludzkim jest ok. 2-3 mln gruczołów potowych, a na 1 cm2 przypada średnio 300 gruczołów. Człowiek wydziela od kilku ml do kilku litrów potu dziennie. Gdyby się nie pocił, organizm uległby przegrzaniu. Nadpotliwością określamy stan w którym dochodzi do wydzielania ponad 50 mg potu na minutę. Częstość tego schorzenia ocenia się na 0,6-1 %.

Przyczyny zwiększonej potliwości

1. fizjologiczne:
• gorący klimat, duża wilgotność powietrza
• wysiłek fizyczny
• emocje, stres
• spożywanie niektórych przypraw, mocnej kawy, herbaty, czekolady
• otyłość
2. objawowe:
• zaburzenia hormonalne (nadczynność tarczycy, cukrzyca)
• choroby neurologiczne
• infekcje przebiegające z wysoką gorączką, gruźlica
• menopauza u kobiet i andropauza u mężczyzn
• niektóre nowotwory (Np. guz nadnerczy - pheochromocytoma)
• samoistne ok.60%

Nadmierne pocenie może być zlokalizowane i dotyczy tylko pach, dłoni i stóp lub też może być uogólnione i dotyczy całego ciała. Z wymienionych powyżej przykładów widać, że na pewne rodzaje pocenia mamy wpływ, ale są stany, których nie da się wyeliminować, wyleczyć. Należy do nich pocenie zlokalizowane, samoistne. Medycyna znalazła na to sposób blokując czynność gruczołów potowych przy pomocy toksyny botulinowej i jest to sposób uważany obecnie za przynoszący najlepsze rezultaty, obarczony małym ryzykiem. Za pomocą jednego zabiegu można zlikwidować tę przykrą dolegliwość na kilka miesięcy. Wadą tej metody jest to, że nie leczy ona przyczyny, jedynie usuwa objawy, lecz dopóki nie dysponujemy inną metodą, ta wydaje się obecnie najlepsza.

Problemy związane z nadpotliwością
Mimo iż pocenie jest prawidłowym procesem organizmu, nadmierne pocenie jest już niezmiernie kłopotliwe. Z problemem tym wiąże się poczucie wstydu, zażenowania, co prowadzi w efekcie do ograniczeń w kontaktach z innymi ludźmi, a bywa i tak, że uniemożliwia wykonywanie pracy zawodowej. Osoby cierpiące na nadpotliwość wiedzą jak dolegliwość ta jest uciążliwa w codziennym życiu, zwłaszcza, że często towarzyszy jej nieprzyjemny zapach, powstający w wyniku rozkładu potu przez bakterie. Umycie skóry i użycie dezodorantu tylko na chwilę usuwa problem.

Rozpoznanie nadpotliwości

Z reguły do postawienia diagnozy wystarczy zebranie dokładnego wywiadu przez lekarza. Wywiad pomaga w określeniu rozmiaru problemu, jak również ustala przeciwwskazania do leczenia. W praktyce najczęściej wykonuje się tzw. test Minora, czyli próbę jodowo-skrobiową. W próbie tej miejsca o ograniczonej, nadmiernej potliwości posmarowane jodyną i zasypane skrobią (mąka kartoflana) zabarwiają się na ciemniejszy kolor, potwierdzając rozpoznanie. Próba jest całkowicie niebolesna.

Leczenie nadpotliwości
Leczenie miejscowe - wstrzykiwanie śródskórne toksyny botulinowej (Botox, Dysport).

Mechanizm działania
Po wstrzyknięciu do skóry niewielkiej dawki toksyny botulinowej typu A - uzyskiwanej z bakterii Clostridium botulinum, dochodzi do blokady działania nerwów, które zaopatrują gruczoły wydzielania zewnętrznego. To zapobiega wydzielaniu przez nie potu. Blokada zakończeń nerwowych utrzymuje się przez 6-12 miesięcy, po których powstają nowe zakończenia nerwowe zastępując te wcześniej zablokowane. To oznacza, że efekt leczenia utrzymuje się przez kilka miesięcy, ale w końcu zanika. To obecnie najszerzej stosowana i polecana metoda. Wg statystyk 80-90% leczonych reaguje dobrze, są jednak osoby, u których po wykonaniu zabiegu nie ma efektu lub efekt ten jest niezadowalający. Dzieje się tak u 20% pacjentów i tym pozostaje stosowanie antyperspirantów i innych wymienionych metod.

Przebieg zabiegu:

Zabieg polega na podaniu płytko śródskórnie do każdego kwadratu małej ilości toksyny botulinowej. Dla większości ludzi jest zabieg jest minimalnie bolesny, ale osoby wrażliwe mogą być znieczulone. Z reguły zabieg wykonywany na rękach i stopach wymaga znieczulenia. Sam zabieg trwa kilka-kilkanaście minut i można po nim wrócić do codziennych zajęć. Efekt jest widoczny po kilku - kilkunastu dniach, a trwa kilka miesięcy, utrzymuje się nawet do roku (pachy). Potem wymaga powtórzenia.

Działania niepożądane

• czasem, do kilku godzin, utrzymywać się może miejscowa bolesność,
• przy leczeniu nadpotliwości pach nie obserwowano w zasadzie żadnych powikłań, poza mogącym pojawić się lekkim świądem w okolicy pach, mijającym bez leczenia po 1-2 tygodniach,
• obserwowano czasem wyrównawcze pocenie innych okolic, również mijające po kilku tygodniach,
• przy leczeniu nadpotliwości dłoni w kilka dni po zabiegu obserwowano przejściowe osłabienie siły mięśniowej, polegające na niemożności odwiedzenia, zwłaszcza piątego palca, rzadziej kciuka i wykonania silnego uścisku dłoni. Objawy te jednak zupełnie nie przeszkadzały w wykonywaniu codziennych zajęć. Stan taki może okazać się jednak nie do zaakceptowania u np. pianisty,
• istnieje niewielkie ryzyko wystąpienia objawów "grypopodobnych" (zmęczenie, niewielki wzrost temperatury ciała, bóle mięśniowe) - ta dolegliwość ustępuje w ciągu kilku dni;

Przeciwwskazania
a) bezwzględne:

• zaburzenia przewodnictwa nerwowo-mięśniowego (miastenia gravis, zespół Lamberta Eatona)
• nadwrażliwość na składniki preparatu (albuminy ludzkie)
• stosowanie następujących leków lub okres do 1 tygodnia od ich odstawienia:
• aminoglikozydy (streptomycyna, gentamycyna, amikacyna, kanamycyna itp.)
• aminochinolony (chlorochina, hydroksychlorochina)
• D-penicylamina (Cuprenil)
• cyklosporyna
• tubokuraryna, pankuronium, galamina
• sukcynylocholina
• linkomycyna, tetracyklina, polimyksyna
• miejscowe infekcje skóry
• ciąża, okres laktacji

b) względne:

• zaburzenia krzepnięcia
• stosowanie leków antykoagulacyjnych (np. aspiryna)

Efekt
Jest znaczny efekt usunięcia przykrych objawów nadmiernej potliwości przy zastosowaniu miejscowych ostrzykiwań toksyną botulinową .Pamiętać jednak należy, że unikanie ostrych przypraw, kawy, alkoholu, częsta zmiana obuwia, noszenie przewiewnych, wykonanych z naturalnych materiałów ubrań, redukcja stresu pomoże w leczeniu nadmiernej potliwości.